İçeriği sosyal hesaplarında paylaş

Arkeoloji

Hermes Kimdir : Olimpos’un Kurnaz Tanrısı

Hermes Kimdir : Olimpos’un Kurnaz Tanrısı

Hermes Kimdir ? Bu kurnaz tanrının Roma mitolojisindeki karşılığı Merkür’dür. En genç ikinci Olympos  tanrısı olan Hermes ZEUS ve Maia’nın oğludur. Maia, İapetos oğlu Titan Atlas ile Pleione’nin yedi (nymphe) kızından en büyüğü  ve en güzelidir. Arkadia’ daki  Kyllenne Dağı’nda yaşadığı sırada Zeus  Maia’yı görüp âşık olur ve bir mağarada  birlikte olurlar. Bu birliktelikten  Hermes doğar. Hermes, Olympos tanrılarının habercisi ve elçisidir.

Aynı zamanda yolların, gezginlerin, sürülerin, çobanların ticaretin ve hırsızların tanrısıdır. Hem gerçek hem de mecazi anlamda  sınırların tanrısı olan Hermes’in önemli görevlerinden biri de ölenlere rehberlik etmek, pyshe’yi (ruh) yer altı ülkesine götürmektir. Kerberos’un koruduğu yer altı dünyasını Hades ve Persephone dışında terkedebilen tek kişi olan Hermes, ölümlü ve ilahi dünyalar arasında özgürce hareket edebilmektedir.

Bazı kaynaklara göre Hermes, doğurganlık ve iyi şansla ilişkilendirilmiş, Hermes için fallus bulunan taş belirteçler veya herme  heykelleri yaptırılmıştır. Bu büstler kente ve kırsal kesimlerde yol ayrımlarına konulmuştur. Ayrıca  büstler bir kişinin toprağını başka birinden ayıran kutsal işaret olarak da kullanılmıştır.

Hermes güzel ve inandırıcı konuşur. Bazı efsanelere göre,  sadece tanrıların elçisi değil, hatiplerin tanrısıdır, edebiyatla da ilişkilendirilir.

 Çıplak, atletik, genç, sakalsız olan Hermes betimlemeleri, bilinen dört özellik sayesinde hemen tanınabilir;
  • Geniş kenarlı ve kanatlı bir şapka(ya da sağ omzunda şapka) (petasos),
  • Kanatlı sandaletler(talaria),
  • Bir çanta,
  • Altın asa (Caduceus)

Hermes’in büyülü güçlere sahip asası iki yılanın sarıldığı kısa kanatlı altın bir çubuktan oluşur. Bu asanın anlaşmazlık içinde olanları uzlaştırma gücü bulunurdu. Asklepios çubuğu ile benzeştiğinden bu asa sıklıkla  günümüzdeki tıp sembolü ile karıştırılır. Olgun, sakallı bir adam olarak canlandırılmış Hermes Heykelleri de bulunmaktadır.

Psykhopompos

Psykhopompos

Psykhopompos olarak yer aldığı sahnelerde ise Hermes genellikle ölen ruhları kayıkçı Kharon’a teslim ederken betimlenmektedir.

“Koç Taşıyan Hermes”(Kriophoros)

Kriophoros

Çobanların koruyuculuğu misyonu dolayısıyla, Antik Yunan’da “Koç Taşıyan Hermes”(Kriophoros)şeklinde betimlenmiştir.

HERMES'İN DOĞUM EFSANESİ

Arcadia’da  Kyllenne dağında bir mağarada doğan Hermes’i annesi Maia
kundaklayıp beşiğine yatırır. Bebek Hermes gizlice beşiğinden çıkar. Mağaranın önünde bir kaplumbağa görür. Hayvanı öldürür, kabuğunu boşaltıp koyun bağırsağından yedi tel gererek bir lir yapar. Kendi doğumunu, Zeus ve Maia’yı kutsayan şarkılar söyleyerek eğlenir. Güneş tanrısı Apollon’un Pieria ovalarındaki inek sürülerini bulur ve elli ineğini çalar.

Ayak izleri belli olmasın diye ayağına çalı çırpıdan sandalet yapan bebek Hermes, inekleri Kyllene dağına doğru  geri geri yürütür. Yolda İhtiyar Battos Hermes’i görür. Hermes  kimseye söylememesi için yemin ettirse de Battos gerçeği Apollon’dan saklayamaz. Hermes kutsal inekleri bir mağaraya kapatıp masum bir bebek gibi kendini kundaklayıp beşiğine yatmıştır. Apollon Hermes’i beşiğinde bulur ve inekleri geri vermezse Tartaros’a atacağını söyler. Bebek masumluğuna bürünen Hermes İnekleri çaldığını inkâr eder. Bir türlü kardeşini konuşturmayan Apollon babaları Zeus’a başvurur.

Zeus’un isteğiyle Hermes  Apollon’u inekleri sakladığı mağaraya getirir. Kardeşinin kaplumbağa’ dan yaptığı liri görüp çok beğenen Apollon, bu çalgı karşılığında ineklerin Hermes’de kalmasına izin verir. Hermes Pan kavalını(syrinks) icat ettiğinde Apollon  bunu da Caduceus denilen sihirli altın değ­nek karşılığında alır. Hermes yalanlarına ve kurnazlıklarına rağmen bütün  tanrıların sevgisini kazanır.

Oğullarının en kurnaz ve en hızlısı olan Hermes’i Zeus kendine ulak olarak se­çer. Bundan böyle bütün buyruklarını tanrılara da, insanlara da Hermes aracılığıyla ulaştı­racaktır.

HERMES EFSANELERİ

 

Hermes birçok efsanede bir elçi olarak yer almıştır. Epimethus’a, Pandora’yı götüren Hermes’dir.

Athena, Afrodit ve Hera’yı  hangisinin en güzel olduğuna karar vermesi için  İda Dağı’nda çobanlık yapan Paris’e götürmüştür. Troya savaşında Kral Priamos’u Hektor’un ölüsünü almak için Akhilleus’un çadırına gizlice sokmuştur.
Küçük Dionysos’u  Hera’nın öfkesinden kaçırıp önce Athamas’ın yanına bırakan, sonra ise Nysa dağında nymphe’lere götüren yine Hermes’dir. Typhon’un uzuvlarını keserek bir mağaraya kapattığı Zeus’u Hermes kurtarmıştır. Zeus’un aşklarından  İo’yu Hera’nın başına diktiği bin gözlü dev Argos’dan  kurtarmıştır. Odysseus’a Kirke’nin büyülerine karşı koyacak bitkiyi vermiştir.  Devlerin tunçtan bir kaba hapsettiği Ares’i kurtarmıştır.

Zeus’un oğlu  Sarpedon, Akha ordularının komutanı Patroklos’un kılıcıyla vurulup düştüğünde  baş tanrının ilk kez insanlaşıp oğlu için ağladığı söylenir.

Çaresizlik içinde Tanrı Apollon’u çağırır yanına ve oğlu için son dileğini iletir:

“Sevgili Apollon, hadi git şimdi,

Al götür oğlum Sarpedon’u kargı yağmurunun altından!

Sil gövdesinden kara kanı,

Götür uzaklara; ırmağın sularında yıka onu.

Tanrı merhemleri sür bedenine, tanrısal rubalar giydir.

Ver ikiz tanrılara, Uyku’yla Ölüm’ün eline,

Çabuk götürüp bıraksınlar onu semiz Likya toprağına.

Kardeşleri, akrabaları onu orada gömer,

Bir mezara, yazılı bir taşın altına…”

Hermes Troya Savaşı , Sarpedion

Günümüzde Roma’daki Villa Giulia Ulusal Etrüsk Müzesi’nde bulunan, MÖ 515-510’a tarihlenen bu vazoda Hermes’i Troya Savaşında vurulan Sarpedion’un başında görüyoruz.

 HERMES’İN AŞKLARI


Doğurganlıkla ilişkilendirilse de, Hermes’in hiç evlenmediği ve az sayıda eşi ve çocuğu olduğu anlaşılıyor.

Afrodit ile olan birlikteliğinden çift cinsiyetli olarak bilinen Hermaphroditos doğmuştur.

Bir başka efsanede Hermes ve Apollon’un aynı kadına âşık olduğudur. Efsaneye göre bakire Chione’ ye aynı anda  âşık oldular ve aynı gün onunla uyudular. Daha sonra Chione ikizleri doğurdu. İkizlerden Philammon, Apollon gibi müziğe merak saldı ve müzisyen oldu. Autolycus ise Hermes’ in hile, hırsızlık, kurnazlık gibi özelliklerini aldı. Autolycus’un özelliklerinin çok azının torunu Odysseus tarafından miras alındığı söylenir.

Yarı insan yarı keçi olarak dünyaya gelen Arkadia’lı Pan’ın  yaygın olarak, Hermes’in  nymphe Droyps’la olan ilişkisinden olduğu düşünülür. Hermes ile Penelopeden olduğu konusunda da görüşler vardır.

Hermes’i  Hekate ile ilişkilendirenler de vardır. Her iki tanrı da ölülerin ruhlarının ilahi rehberleriydi ve Persephone’nin yeraltı dünyasından annesi Demeter’e dönüşüne eşlik ettiler.

Hermes kimdir ? Başlıklı konumuzu beğendiyseniz veya sormak istedikleriniz varsa yorum alanına yazabilirsiniz.

KAYNAK:

Azra Erhat , Mitoloji Sözlüğü

İçeriği sosyal hesaplarında paylaş

Her şeyi yazdı bir tek biyografisini yazamadı..

Yorum Yazın