İçeriği sosyal hesaplarında paylaş

Astrofizik / Bilim

Yıldızlar Nasıl Oluşur : Güneşin Doğumu

Yıldızlar Nasıl Oluşur : Güneşin Doğumu

Yıldızlar doğar, büyür ve sonunda ölür. Yıldızların yaşlandıkça (veya nasıl geliştikleri) tam olarak nasıl değiştikleri, doğumda ne kadar büyük olduklarına bağlıdır.

Büyük gaz bulutlarının yer çekimi altında sıkışıp içine çöktüğünde, artan basınç ve sıcaklık ile yıldızlar doğar. (Günümüzde bu gaz bulutlarını, modern bilimin “Bulutsu” adını verdiği isimle tanıyorsunuz.)  Bir ön yıldız (bebek yıldız) oluşana kadar gittikçe daha fazla gaz ve toz toplayan sıcak bir çekirdek oluştururlar. Etrafta sadece az miktarda gaz varsa, o zaman sadece küçük bir yıldız oluşur; çok miktarda gaz varsa, o zaman büyük bir yıldız oluşacaktır. Genellikle, gaz bulutları,  bu bulutun parçalara ayrılması için yeterince büyüktür. Böylece bir durumda çeşitli boyutlarda birden fazla da yıldız oluşabilir. İkili yıldız sistemleri, (ikili güneş sistemleri) de bu şekilde meydana gelir. Bulut iki parçaya ayrılır ve iki yıldız meydana gelir. Güneş, ortalama büyüklükte bir gaz bulutundan oluştu ve 10 milyar yıl olan toplam ömrünü bu ortalama büyüklükte olan gaz bulutundan elde ettiği yakıta (Hidrojene) borçludur.

Yıldızlar oluşma sırasında, ilk başlangıçta, hala gaz ve tozla çevrilidirler ve  dünyadan kendisine bakan bir optik teleskobun gözünden kaçabilirler. Ancak, kızılötesi ile doğrudan bu bulutların içinden geçerek gök bilimcilerin bu yıldızları oluşturan bölgelerin derinliklerine bakmasına olanak tanır. Herschel Uzay Teleskobu veya UKIRT (İngiltere Kızılötesi Teleskopu) gibi teleskoplar kullanarak, oluşmakta olan bir yıldız hakkında bilgiler edinirler.

Yıldızın Oluşma Süreci Mekanikleri

Yıldızın oluşma süreci aslında temelde iki etkinin mücadelesine dayanır. Cisimlerin birbirlerine çekim uygulayacağı oldukça açıktır, fakat bu nereye kadar devam edebilir? Yıldızların oluşumu için kritik soru budur ve yıldız ile gezegenleri birbirinden ayıran fiziksel olayın temelini açıklar.

Devasa bir gaz ve toz bulutu düşünün eğer bu gaz ve toz bulutu yıldız oluşturabilecek koşullara sahipse, yıldız oluşum bölgesi olarak adlandırılır. Bu gaz ve toz bulutu (çoğunlukla hidrojenden oluşur) kendi çekimi altında çökerek, giderek küresel olmaya başlayan bir yapı oluşturuyor. Fakat gaz, giderek daha küçük bir hacme sıkışmaya başladığından sahip olduğu basınç ve sıcaklık giderek artıyor. Daha da çöktükçe, basınç kuvveti, artık çekim üzerinde kayda değer bir etki bırakmaya başlıyor, çekime karşı koyuyor. Gazın sıcaklığının artması,  bir ışımaya yol açmasını da beraberinde getirir. Bu yüzden çekime karşı bir ışıma basıncı da uygular. Yıldız çöktükçe, çekim ile basınç kuvveti arasında bir denge yakalanır ise şayet yıldız durağan hale gelir. Bu duruma hidrostatik denge diyoruz.

Bir yıldızın oluşabilmesi için , merkezindeki sıcaklık hidrojenin nükleer füzyonunu başlatabilecek kadar yüksek olmalıdır. Bu sıcaklık altında füzyon ile hidrojeni helyuma çevirebiliyor olmalıdır. Çünkü hidrojeni nükleer füzyonla döterona dönüştüren, fakat helyum üretmekte zorlanan, neredeyse yıldız denebilecek kahverengi cüceler de bulunur. Eğer merkezinde hiçbir nükleer reaksiyon başlatamadan hidrostatik dengeye gelmiş ise, artık bunlar gezegenleri ya da gezegen benzeri ufak yapıları oluşturur.

Bizim Yıldızımıza Gelirsek (Güneş)

Yıldızımız olan Güneş, ortalama boyutta bir yıldızdır. 10 milyar yıl ömründe, yaklaşık 5 milyar yaşındadır ve 5 milyar daha varlığını sürdürecek. Ölmeye yaklaştığında, ‘kırmızı dev’ olarak bilinen bir forma genişleyecek ve daha sonra Güneş’in tüm dış katmanları yavaş yavaş uzaya dağılacak ve  geriye ise Dünya’nın yaklaşık şuanki büyüklüğünde küçük bir Beyaz Cüce yıldız bırakacak.

Güneş’in kütlesinin sekiz katından fazla olan Dev yıldızlar, yakıtlarını hızlı bir şekilde tüketip, hızlı yaşar ve 3 milyon yıl gibi kısa bir ömürle genç ölürler. Bu dev yıldızlar, nükleer yakıtları tükendiğinde meydana gelen muazzam bir süpernova patlaması ile ölürler. Kalan çekirdek ya bir nötron yıldızına ya da (yıldız gerçekten çok büyükse, Güneş kütlesinin 15-20 katından daha büyükse) bir kara delik oluşturabilir.

İçeriği sosyal hesaplarında paylaş

Çok bilmeye meraklı, az bilen insan. Kimliği belirsiz admin kişisi.

Bir Cevap Yazın